Ante a emerxencia civil, cara onde vai a extinción de incendios?

 

Noutras entradas temos comentado que existen numerosas comarcas do país nas que a enorme acumulación de combustíbel herbáceo e leñoso, en forma de mato de toxo ou uces ou de arborizado con grande capacidade de propagación pola súa específica composición - ácidos, alcóois, terpenos, fenois..-, converte extensas áreas en potenciais escenarios de grandes dramas humanos pola aparición e desenvolvemento imparábel de voraces megaincendios. Xa non é só un problema de índole ecolóxico, económico ou social. Agora é unha cuestión de emerxencia civil, de enfrontar unha enorme, variada e complexa problemática revestida pola razón de peso máis importante: a supervivencia. Ninguén quere que a contorna onde naceu e medrou, convertida nunha grande pira disposta a arder, se transforme no seu forno crematorio en vida. E iso é o que parece ignorar o Presidente Neumático cando fala, sen parecer ser consciente da lixeireza das súas palabras, na necesidade de organizar unha “fundación público-privada para avanzar no deseño do modelo forestal do futuro en Galicia”.  Esquece que o seu partido político aprobou por dúas veces o Plano Forestal que nos trouxo até aquí. Agora quere que as empresas beneficiarias xestionen a catástrofe. Vostede o que ten que empezar é a dar pasos para resolver ese inmenso problema de carácter CIVIL. Pero non. Anda a dar voltas como unha buxaina. Ou mellor, o noso presidente parece un derviche xiróvago en plena cerimonia de ascensión transcendente cara a verdade. Pero a nós non nos engana o Club do Tangaraño, antes coñecido como PPdeG, que xa anda a preparar outro salto ao vacío.

Porque a pregunta que formula o título desta entrada, aínda que se preste, obviamente, a respostas especulativas, pode responderse analizando a natureza das especulacións ou dos factores que máis peso poden ter á hora de alimenta-las, que son de índole política e económica. Esas dúas análises poden indicar cara onde van realmente as cousas, alí no espazo onde se cruzan as visións proporcionadas por cada unha das análises. E o que encontramos move á preocupación. Vamos a iso..

Desde a perspectiva política, a análise que se pode facer da posíbel evolución do servizo de extinción de incendios non debe pasar por alto as circunstancias e trazos que caracterizan e singularizan a situación en Galiza e a recente evolución dos feitos. Vexamos:

• 1       Alta dispersión da poboación. Miles de núcleos de poboación intercalados con masas forestais altamente combustíbeis e de extensión variábel, non só no interior do país, tamén en zonas próximas á costa e na contorna periurbana.
• 2       Proxeccións climáticas e meteorolóxicas sustentarían un agravamento das condicións que favorecen a propagación e evolución de grandes incendios que avanzarían arrasando grandes extensións non só nas zonas máis secas do interior, tamén, con alta probabilidade, nas comarcas costeiras.
• 3       O anterior daría lugar á multiplicación das incidencias de alto risco, que afectarían non só á poboación civil, senón tamén, e o máis importante do punto de vista da articulación do operativo anti-incendios, ás múltiples brigadas que se enfronten ao lume.
• 4       A recente evolución da distribución do esforzo orzamentario na política de extinción de incendios en Galiza mostra un enfraquecemento progresivo das partidas destinadas a brigadas locais/municipais.
• 5       O anterior non ten correlación cun aumento do gasto na organización e mantemento das brigadas propias do Servizo de Prevención e Defensa contra Incendios Forestais da Xunta de Galicia.
• 6       Apreciase unha maior dependencia asistencial dos medios propios da Unidade Militar de Emerxencias (UME) e dos medios aéreos de extinción.
• 7        Os labores preventivos que se necesitaría executar para alcanzar obxectivos prácticos substanciais implican o despregamento e organización de operativos laborais que requiren tempo na tramitación contractual e orzamentaria, na rodaxe e mellora da efectividade e, por tanto, na súa consolidación. 

Poderíamos concluír que no plano político a tendencia dun goberno do PP como o que temos podería ser:

• 1.      Reducir a exposición aos grandes incendios dos traballadores e bombeiros forestais, o que implicaría a renuncia á organización de brigadas municipais (as menos preparadas).
• 2.      Profisionalización das brigadas propias do Servizo de Defensa contra Incendios, multiplicando a súa mobilidade territorial sen incrementar o gasto e, por tanto, tampouco o seu numero.
• 3.      Incremento significativo do gasto en medios aéreos a través de contratos con empresas aéreas de extinción.
• 4.      Progresiva articulación dun operativo galego que desenvolva labores de prevención.

E que se pode concluír dunha breve análise do factor económico? Vexamos primeiro a tendencia internacional.

Segundo o website Business Market Insight, a previsión da evolución do mercado do combate aéreo de incendios en Europa será claramente alcista nos próximos anos. Esta é a previsión:

Ingresos e previsión de ingresos no mercado europeo de extinción aérea de incendios (2021-31, millóns de dólares)

 

Segundo este sitio web:

“Europa representou unha cota do 30,8 % do mercado mundial da extinción aérea de incendios en 2023 e espérase que manteña o seu dominio durante o período de aquí a 2031. Estados como Italia, o Reino Unido, España e Alemaña manteñen a cota maioritaria en Europa debido ao crecente número de incendios forestais, ás iniciativas gobernamentais para a preservación dos bosques e á presenza de actores clave nos países.”

 

A priori, non parece existir razón algunha para cuestionar que esa previsión poida ser real. Vemos na revista AirMed & Rescue, no seu número 136, de 2023, unha reportaxe titulada Government or contract? Aerial firefighting around the world ¹. E nela, unhas declaracións dun xestor dunha empresa aérea de extinción de Portland:

«Hai unha crecente demanda de avións de extinción de incendios en todo o mundo, debido ás condicións máis cálidas e secas. Os veráns son cada vez máis calorosos e secos, e tamén duran máis. Estamos a ver incendios forestais en zonas que historicamente non experimentan estas condicións».

O máis interesante desa reportaxe é o dilema que aparece cando un goberno decide aumentar o gasto en medios aéreos de extinción. Así o presenta a citada reportaxe:

“Incendios máis frecuentes e grandes e tempadas de incendios máis longas, que exercen presión sobre as axencias gobernamentais de extinción de incendios, supoñen unha maior demanda de flexibilidade por parte dos operadores privados (aéreos), pero a medida que as tempadas de incendios a nivel mundial se fusionan, cada vez é máis difícil trasladar activos segundo a demanda.”

E seguido afirma un dos xestores da Conair, compañía canadiana de servizos aéreos de extinción:

"As zonas que adoitaban experimentar momentos de maior intensidade de incendios en diferentes meses agora teñen tempadas máis longas e que se superpoñen, con todos os recursos aéreos ocupados na súa rexión contratada e incapaces de responder a outras rexións cando se lles chama"

E insiste no factor crucial:

"A principal chave na asinatura de contratos a curto prazo ou de resposta segundo as necesidades é a dispoñibilidade do avión cisterna e da tripulación durante o período de tempo solicitado. Unha axencia gobernamental non vai obter operacións rendíbeis utilizando solucións a curto prazo. Con frecuencia terán sorte se atopan un avión cisterna cando o necesitan se operan respondendo aos danos causados ​​cando se producen as emerxencias. Grandes rexións do mundo teñen as mesmas tempadas de incendios. Entón, basicamente, convértese nunha competencia por recursos escasos, e as axencias que investiron en contratos a longo prazo ou nas súas propias frotas estarán mellor preparadas".

Entón, o autor da reportaxe expón, finalmente, o dilema:

«Segundo a Unión Europea, os estados de Europa máis propensos aos incendios son Portugal, España, Francia, Italia, Grecia e Croacia. Partes dos Estados Unidos, Canadá, Australia e América do Sur tamén están a sufrir cada vez máis incendios forestais. A tempada de incendios forestais en Australia dura agora 130 días ao ano, prolongándose case un mes nas últimas catro décadas. ( ) Os estados que se enfrontan á maior ameaza inmediata están a se esforzar actualmente por reforzar as súas defensas para, nalgúns casos, reducir a dependencia de contratistas externos».

E preséntanos as opcións de Grecia e Francia, que terían impulsado a adquisición de modernas aeronaves, investindo enormes cantidades (145 millóns Grecia e 250 millóns Francia) en reforzar os seus servizos de extinción públicos, o cal contrastaría coas alternativas que, sen confirmar, parece insinuar a publicación ao revisar a política específica na materia de Portugal, España e Italia:

"O sector privado desempeñou historicamente un papel importante nas operacións europeas de extinción de incendios, especialmente en España, Portugal e Italia. Babcock foi un actor importante nos tres países durante máis dunha década, operando un servizo aéreo de extinción de incendios totalmente externalizado para Italia, incluíndo a xestión e operación dunha frota de 19 avións CL-415 desde 10 bases italianas, desde 2011. En España, onde a responsabilidade da extinción de incendios está delegada ás comunidades rexionais, o sector privado tamén é significativo, xa que Babcock proporcionou cobertura anteriormente nas Illas Canarias e Titan Aerial Firefighting, con sede en Valencia, serviu ás autoridades rexionais, incluída Cataluña, coa súa frota de avións cisterna Air Tractor AT-802. O ano pasado, Babcock anunciou a venda das súas divisións de servizos aéreos de emerxencia en todos os países como parte dun "programa de alineación estratéxica das súas carteiras de proxectos", e aínda está por ver se outro operador do sector privado intervirá para asumir estes contratos a longo prazo ² ".

E volta a intervir o xestor da compañía aérea de Portland:

"Sen dúbida, a industria privada pode ser máis innovadora que as axencias gobernamentais e responder á crecente necesidade de recursos aéreos para a extinción de incendios"

Matizando o outro, da Conair:

«Adquirir, deseñar, construír e operar grandes tanques aéreos é enormemente caro, e os operadores privados requiren un compromiso por parte dos organismos gobernamentais antes de realizar investimentos tan grandes. Moi poucos operadores privados poden facer, ou farían, unha adquisición dese nivel sen un contrato a longo prazo ou un acordo de compra vixente cun organismo gobernamental».

Remata así a reportaxe:

"Concluíndo, mesmo cando as axencias nacionais de loita contra incendios se comprometan a ampliar a súa propia capacidade aérea de loita contra incendios, os operadores privados seguirán tendo que ofrecer solucións a curto prazo no futuro previsible. Pero as relacións máis duradeiras entre os provedores do sector privado e as entidades nacionais e rexionais ben poderían converterse na nova norma."

Por tanto, non resulta un desvarío pensar que un goberno onde predominan as mentiras, os amaños con amigotes e as componendas orzamentarias, tirará nos próximos anos por incrementar o gasto en medios aéreos foráneos, adelgazar ou conxelar as partidas destinadas ás brigadas de extinción propias, converter en anecdótico o papel das brigadas municipais e aumentar pouco a pouco o traballo en prevención pero, moito nos tememos, sen cuestionar a función estratéxica da silvicultura intensiva de coníferas e eucaliptos ³. Máis probábel é ver chover de abaixo a arriba que sorprendernos ante a comparecencia na TVG da Conselleira Mentireira Ángeles V.  a comunicar oficialmente a renuncia do goberno da Xunta ao proxecto de Altri e á eucaliptización colateral da Ulloa.

Así, nesa incerteza, Galiza enfrontará un crecente agravamento das condicións que propician e favorecen a propagación dos grandes incendios. Como non estar preocupados polo futuro inmediato desas enormes extensións de superficie onde o combustíbel se acumula como nunca? Comarcas, deprimidas ou non, onde resisten ducias de aldeas e lugares nos que moran aínda persoas moitas delas en situación de dependencia, sen capacidade de intervir no territorio nin valerse na súa autodefensa. Na responsabilidade dos axentes sociais está tratar de dar unha viraxe de 180º á previsión que trazamos.

E no aspecto lúdico-musical, desta vez vamos, por fin, materializar o que xa tiñamos que ter feito hai semanas, que é traer aquí á banda Mando Diao e o seu incandescente tema One last fire:

 

¹ https://www.airmedandrescue.com/latest/long-read/government-or-contract-aerial-firefighting-around-world

² É curiosa a evolución de Babcock no panorama dos servizos aéreos de extinción de incendios. E isto, como se verá, ten relación coa frase da reportaxe que cita como fundamental a “presenza de actores chave nos países”. Babcock España formaba parte de Babcock International Group. Segundo a información básica en Internet, esta multinacional británica estaría especializada en “servizos de xestión de activos complexos e infraestruturas en contornas de seguridade e misión crítica, con contratos civís pero asentando o seu negocio principal con organismos públicos, particularmente co Ministerio de Defensa do Reino Unido”. Con todo, a propia multinacional explicita no seu website: “Around 74% of our work is directed towards supporting the operational and military environment of the UK's armed forces and its allies..”. O caso é que a Babcock mercou en 2014 a empresa española INAER, que era a que maioritariamente levaba os contratos de extinción aérea de incendios no Estado Español, cando xa formaba parte de Avincis. E quen fundara a Inaer...? Pois un importante empresario chamado Luis Miñano San Valero, que criara a empresa HeliSureste con outros empresarios agrícolas da horta levantina, para despois medrar coa citada Inaer, que chegaría estar investigada polos amaños nos contratos do lume en varias comunidades autónomas. O caso foi que Inaer se vendeu en 2006 por 250 millóns de euros ao fondo Investindustrial, que vendería en 2010 o 49% das súas accións á KKR, valorando o grupo en 700 millóns. E no 2014 foi cando, novamente, se vende Inaer e Avincis á Babcock. Como cando se incha artificialmente a valía dun futbolista para dar o pelotazo vendendo-o por unha cantidade desorbitada, no caso de Inaer distintas autonomías incharían o seu valor ao contratar con ela, para despois sucesivamente vender a empresa a fondos que farían o grande negocio coa Babcock por unha cantidade inverosímil de 1.100 millóns de euros. E o 14 de abril de 2021 o diario Expansión anuncia a saída de Babcok co titular “Babcock abandona España tras la ruinosa compra de Inaer”.

³ https://www.nosdiario.gal/articulo/politica/rueda-chama-empresas-interesadas-desenar-novo-modelo-forestal-da-galiza/20251028143804238008.html

1       

-